به منظور ساماندهی، قانونمندی و حمایت از فعالیت نشریات دانشگاهی، نهادینه شدن فضای آزاداندیشی، نقد و گفت و گوی سازنده و تأکید بر حق آزادی بیان، همچنین ایجاد فرصت های فراگیری مهارت های روزنامه نگاری و ارتقای سطح دانش عمومی و تخصصی دانشگاهیان، و براساس ماده ۵ ضوابط ناظر بر فعالیت ۸۳ شورای / ۳/ نشریات دانشگاهی ( مصوب جلسه ۵۴۰ مورخ ۲۶ عالی انقلاب فرهنگی )، دستورالعمل اجرایی این ضوابط به شرح ذیل به تصویب می رسد:
بخش اول: تعاریف و کلیات
مطابق بند ۱ ماده ۱ ضوابط ناظر بر فعالیت نشریات دانشگاهی، کلیه نشریاتی که به صورت ادواری، گاهنامه یا تک شماره، نیز نشریات الکترونیکی که با نام ثابت و تاریخ نشر در زمینه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، علمی، اقتصادی، هنری، ادبی و ورزشی توسط هر یک از دانشجویان، تشکل ها و نهادهای دانشگاهی، استادان و اعضای هیئت علمی یا گروهی از ایشان در دانشگاهها منتشر و در محدوده دانشگاهها توزیع می شوند، نشریه دانشگاهی محسوب و تحت شمول این دستورالعمل قرار م یگیرند.
تبصره ۱ نشریات دانشجویی ، عناوین فرهنگی و اجتماعی، زمینه های عقیدتی، صنفی ورفاهی، خبری و طنزرا نیز در برمی گیرند.
تبصره ۲ نشریات علمی که توسط اعضای هیئت علمی، دانشجویان، تشکل های دانشجویی یا انجمن های علمی دانشج ویی منتشر می شوند مشمول این آیین نامه هستند.
تبصره ۳ نشریات دانشگاهی می توانند ویژه نامه هایی به مناسبت های مختلف منتشر کنند.
تبصره ۴ وبلاگ ها و سایت های شخصی دانشجویان و اعضای هیأت علمی که از نشان دانشگاه یا تشک ل های دانشگاه استفاده نمی کنند از شمول این آیین نامه خارج اند.
تبصره ۵ پردیس های دانشگاهی، خوابگاهها، بیمارستان های آموزشی، مراکز بهداشتی درمانی و اردوگاهها در حکم محدوده دانشگاه محسوب می شوند و توزیع نشریات دانشگاهی در خارج از محدوده دانشگاهها، منوط به کسب مجوز از مراجع ذیربط است.
تبصره ۶ علاوه بر توزیع نشریات دانشگاهی در محل دفتر نشریه یا دفتر تشکل ( اعم از تشکل های اسلامی، شوراهای صنفی، انجمن های علمی، کانون های فرهنگی و …) یا دستگاه صاحب امتیاز نشریه، دانشگاهها موظف به تعیین محل هایی مناسب در داخل محدوده دانشگاه ( براساس تعریف تبصره ۵ ) برای توزیع نشریات دانشگاهی می باشند. توزیع نشریات در خارج از این مکان ها تخلف محسوب می شود.
بخش دوم : نحوه درخواست مجوز و شرایط انتشار نشریات
دانشگاهی
ماده ۱ - متقاضی امتیاز انتشار نشریه دانشگاهی باید درخواست کتبی خود را با اعلام مشخصات خود و مدیر مسئول، سر دبیر، نام نشریه، زمینه و ترتیب انتشار ( موضوع بخش ۱ ) به انضمام تصریح به پایبندی به قانون اساسی، قوانین موضوعه و این دستورالعمل، به دبیرخانه کمیته ناظر طبق فرم پیوست شماره ۱ تسلیم کند.
تبصره ۱ زمینه انتشار نشریه ای که صاحب امتیاز آن شخص حقوقی است نباید مغ ایرتی با اساسنامه آن تشکل یا نهاد داشته باشد.
تبصره ۲ نشریات دانشجویی موظفند صرفاً در زمینه هایی که مجوز اخذ کرده اند به فعالیت بپردازند.
تبصره ۳ متقاضی امتیاز انتشار گاهنامه باید حداقل و حداکثر زمان انتشار نشریه خود را در درخواست کتبی خود مشخص نماید.
ماده ۲ - متقاضی امتیاز نشریه باید دارای شرایط زیر باشد: ۱ یکی از دانشجویان یا اعضای هیأت علمی به عنوان شخص حقیقی یا تشکل، نهاد، انجمن، کانون، یا یکی از بخش های دانشگاه یا هر شخص حقوقی دیگر در دانشگاه ۲ عدم محکومیت منجر به توبیخ کتبی و درج در پرونده یا بالاتر در مورد دانشجویان و انفصال موقت از خدمت در مورد اعضای هیأت علمی
تبصره ۱ افراد مشمول بند ۲ پس از یک سال از تاریخ اتمام محرومیت می توانند به عنوان صاحب امتیاز نشریات دانشگاهی فعالیت کنند و در صورت محکومیت مجدد به طور دائم محروم می شوند.
تبصره ۲ در صو رتی که صاحب امتیاز یکی از شرایط فوق را از دست بدهد، ظرف یک ماه پس از ابلاغ کمیته ناظر می تواند درخواست انتقال امتیاز نشریه را به شخص واجد شرایط دیگر به کمیته ناظر ارسال کند، در غیر این صورت امتیاز نشریه لغو می شود. کمیته ناظر موظف است ظرف مدت ۲ هفته از تاریخ وصول درخواست متقاضی، نظر خود را اعلام کند.
ماده ۳ - شرایط مدیر مسئول به شرح زیر است:
۱ دانشجو بودن یا عضویت در هیأت علمی یا مدیر یکی از واحدهای اداری همان دانشگاه
۲ عدم محکومیت منجر به توبیخ کتبی و درج در پرونده یا بالاتر در مورد دانشجویان، انفصال موقت از خدمت در مورد اعضای هیأت علمی و عدم محکومیت منجر به توبیخ کتبی و درج در پرونده یا بالاتر در کمیته تخلفات اداری برای کارکنان.
۳ عدم سابقه مشروطی برای دو نیم سال متوالی یا سه نیم سال متناوب برای دانشجویان در هنگام معرفی به عنوان مدیر مسئول.
۴ گذران دن دو نیم سال تحصیلی و حداقل ۲۸ واحد درسی ( دوره های کاردانی و کارشناسی ). دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد ناپیوسته و دکتری از شمول این بند مستثنی هستند.
- ۵ عدم شهرت به فساد اخلاق.
تبصره ۱ شهرت به فساد اخلاق صرفاً با اجماع کلیة اعضای کمیته ناظر قابل احراز است.
تبصره ۲ مدیر واحد اداری فقط می تواند مدیر مسئول نشریه اداره متبوع خود باشد.
تبصره ۳ افراد مشمول بند ۲ پس از یک سال از تاریخ اتمام محرومیت می توانند به عنوان مدیر مسئول نشریات دانشگاهی فعالیت کنند و در صورت محکومیت مجدد این افراد به طور دائم محروم می شوند.
تبصره ۴ در صورتی که مدیر مسئول یکی از شرایط را از دست بدهد، صاحب امتیاز موظف است ظرف یک ماه مدیر مسئول جدید را به کمیته ناظر معرفی کند، در غیر این صورت امتیاز نشریه لغو می شود. کمیته ناظر موظف است ظرف مدت ۲ هفته در این خصوص اعلام نظر کند.
تبصره ۵ سردبیر نشریه باید کلیه شرایط فوق را دارا باشد.
ماده ۴ - انتشار نخستین شماره نشریه منوط به طی دوره آموزشی و اخذ گواهی پایان دوره توسط صاحب امتیاز، مدیر مسئول و سردبیر براساس برنامه آموزشی مصوب شورای مرکزی ناظر بر نشریات دانشگاهی است.
تبصره هر کمیته ناظر موظف است در هر نیم سال تحصیلی حداقل دو دوره آموزشی براساس برنامه آموزشی مصوب شورای مرکزی ناظر بر نشریات دانشگاهی آن دستگاه برگزار کند.
ماده ۵ هیچ کس نمی تواند در زمان واحد صاحب امتیاز، مدیر مسئول و سردبیر بیش از یک نشریه باشد.
ماده ۶ در صورتی که تق اضانامه ها ناقص یا متقاضیان امتیاز یا مدیران مسئول نشریات فاقد شرایط مقرر در این دستورالعمل باشند کمیته ناظر موظف است مراتب را به صورت مکتوب و با استناد به دلایل و مدارک لازم حداکثر ظرف ۲۰ روز از تاریخ دریافت و
ثبت درخواست به متقاضیان اعلام کند.
ماده ۷ د رج شناسنامه نشریه شامل زمینه نشر، نام صاحب امتیاز، مدیر مسئول، سردبیر یا شورای سردبیری دانشگاه صادر کننده مجوز، شماره، تاریخ انتشار و دوره نشر در هر شماره نشریه الزامی است.
ماده ۸ چنانچه صاحب امتیاز نشریه ای متقاضی توزیع آن در سایر دانشگاهها باشد باید تقاضای خود را با ذکر محدوده توزیع به کمیته ناظر دانشگاه تسلیم کند . کمیته ناظر دانشگاه در صورت موافقت، موظف است ظرف مدت ده روز از تاریخ وصول، درخواست را جهت اعلام نظر نهایی به شورای مرکزی ناظر ارسال کند. شورای مرکزی ناظر موظف است پس از کسب نظر دانشگاه مقصد ظرف دو ماه نسبت به درخواست مزبور اعلام نظر کند.
تبصره ۱ در صورت عدم موافقت کمیته ناظر دانشگاه، متقاضی می تواند اعتراض خود را به شورای مرکزی ناظر اعلام کند.
تبصره ۲ نظارت و رسیدگی به تخلفات یا شکایات این نشریات بر عهده کمیته ناظر دانشگاه صادر کننده مجوز ( دانشگاه مبدأ) است.
ماده ۹ اتحادیه ها و تشکل های دانشگاهی، مجامع فرهنگی و شورا های صنفی دانشجویی دارای مجوز رسمی که در بیش از یک دانشگاه فعالیت داشته و متقاضی انتشار نشریه باشند می توانند درخواست خود را به شورای مرکزی دستگاه مربوطه اعلام کنند . نظارت و رس یدگی به شکایات و تخلفات این گونه نشریات بر عهده شورای مرکزی ناظر است.
ماده ۱۰ در صورتی که صاحب امتیاز ظرف مدت حداکثر شش ماه از زمان صدور مجوز پس از اخطار کتبی و مهلت یک ماهه اقدام به انتشار نشریه نکند، مجوز صادره از اعتبار ساقط است.
ماده ۱۱ نشریات موظف ند توالی انتشار مندرج در امتیاز خود را رعایت کنند . در غیر این صورت پس از سه مرحله متوالی عدم انتشار، صاحب امتیاز برای پاسخگویی به کمیته ناظر احضار و در صورت عدم ارائه دلایل قانع کننده، مجوز نشریه لغو می شود.
ماده ۱۲ صاحب امتیاز می تواند درخواست خود را مبن ی بر انتقال امتیاز نشریه به دیگری یا تغییر مشخصات ذکر شده در فرم درخواست مجوز نشریه ( اعم از مدیر مسئول، نام نشریه، دوره انتشار و زمینه انتشار ) به کمیته ناظر ارائه کند و کمیته ناظر موظف است ظرف یک ماه مراتب موافقت یا عدم موافقت خود را به صورت مکتوب به صاحب امتیاز اعلام کند.
بخش سوم: حقوق نشریات دانشگاهی
ماده ۱۴ نشریات دانشگاهی از کلیه حقوق مص رح در قانون مطبوعات جمهوری اسلامی ایران برخوردارند. از جمله: ۱ جستجو، کسب و انتشار اخبار داخل و خارج دانشگاه به منظور افزایش آگاهی جامعه دانشگاهی با رعایت موازین قانونی و حفظ مصالح جامعه.
۲ هیچ مقام دولتی و غیر دولتی حق ندارد برای چاپ مطلب یا مقاله ای درصدد اعمال فشار بر نشریات برآید یا به سانسور و کنترل محتوای نشریات مبادرت ورزد.
۳ نشریات دانشجویی حق دارند نظرها، انتقادهای سازنده، پیشنهادها وتوضیحات دانشجویان و مسئولان دانشگاه را با رعایت موازین اسلامی و مصالح دانشگاه و جامعه درج کنند.
ماده ۱۵ معاونت دانشجویی و فرهنگی و سایر نهادهای فرهنگی دانشگاه باید در چارچوب قوانین و در حدود اختیارات و امکانات از نشریات دانشگاهی حمایت کنند.
تبصره معاونت دانشجویی فرهنگی دانشگاه سالانه از محل بودجه فرهنگی مبلغی را برای حمایت و کمک به انتشار نشریات دانشگاهی پیش بینی می کند و متناسب با شرایط و مطابق ضوابط و مقررات در اختیار آنان قرار م یدهد.
ماده ۱۶ دستگاهها موظفند جشنواره کشوری نشریات دانشجویی را با هماهنگی کلیه دستگاهها و مسئولیت یک دستگاه حداقل سالی یکبار برگزار نمایند و نشریات برتر را شناسایی و تشویق کنند.
تبصره ۱ هر دستگاه موظف است جشنواره نشریات دانشجویی خود را حداقل سالی یک بار برگزار نماید و نشریات برتر را شناسایی و تشویق کند.
تبصره ۲ نشریات دارای رتبه های اول، دوم و سوم علاوه بر جوایز جشنواره مشمول حمایت های مادی و معنوی دستگاه مربوطه تا جشنواره بعدی خواهند بود.
بخش چهارم: حدود نشریات دانشگاهی
ماده ۱۷ نشریات دانشگاهی در انتشار مطالب و تصاویر جز در موارد اخلال به مبانی و احکام اسلام و حقوق عمومی و خصوصی مطابق ماده ۶ قانون مطبوعات، آزاد هستند.
ماده ۱۸ هرگاه نشریه ای مطالبی مشتمل بر توهین، افترا، خلاف واقع یا انتقاد نسبت به اشخاص ( اعم از حقیقی یا حقوقی ) منتشر کند، ذینفع حق دارد پاسخ آن را حداکثر تا دو ماه از تاریخ انتشار به صورت مکتوب برای همان نشریه ارسال کند و نشریه مزبور نیز موظف است توضیح یا پاسخ دریافت شده را حداکثر یک ماه پس از وصول پاسخ در همان صفحه و ستون و با همان حروفی که اصل مطلب منتشر شده است به رایگان به چاپ برساند، منوط به آنکه جواب از دو برابر اصل مطلب تجاوز نکند و متضمن توهین و افترا به کسی نباشد.
تبصره ۱ اگر نشریه علاوه بر پاسخ مذکور مطالب یا توضیحات مجددی چاپ کند، در این صورت حق پاسخگویی مجدد برای معترض باقی است، بدیهی است درج قسمتی از پاسخ، در حکم عدم درج است و متن پاسخ باید در یک شماره و به طور کامل درج شود.
تبصره ۲ در صورتی که نشریه پاسخ ر ا منتشر نکند ذینفع می تواند به کمیته ناظر شکایت کند و کمیته ناظر در صورت محق شناختن شاکی، جهت نشر پاسخ به نشریه اخطار خواهد کرد و اگر این اخطار مؤثر واقع نشود، کمیته ناظر، نشریه را به یکی از تنبیهات بندهای ۴ تا ۶ ماده ۴۰ محکوم می کند.
تبصره ۳ مفاد این ماد ه و تبصره های آن نافی حق ذینفع در خصوص پیگیری شکایت از طریق کمیته ناظر یا مراجع ذی صلاح نخواهد بود.
ماده ۱۹ در صورت شکایت شاکی خصوصی از یک نشریه مبنی بر انتشار هر نوع مطلب مشتمل بر تهمت، افترا، فحش و الفاظ رکیک یا نسبت های توهین آمیز و نظایر آن نسبت به اشخاص، تهدید و هتک شرف یا حیثیت یا افشای اسرار شخصی، نشریه به یکی از تنبیهات بندهای ۵ تا ۹ ماده ۴۰ محکوم می گردد.
ماده ۲۰ نشریات دانشگاهی که بنا به تشخیص کمیته ناظر ۲۶ و ۲۷ قانون مطبوعات شوند، به ،۲۵ ، مرتکب تخلفات مواد ۲۴ یکی از تنبیهات بندهای ۱۰ تا ۱۳ ماده ۴۰ محکوم می شوند.
ماده ۲۱ در صورت انتشار عکس ها، تصاویر و مطالب خلاف عفت عمومی، کمیته ناظر، نشریه را به یکی از بندهای ۵ تا ۹ ماده ۴۰ محکوم می کند و در صورت تکرار جرم پس از محکومیت اولیه، نشریه به یکی از تنبیهات بندهای ۱۰ تا ۱۳ این ماده محکوم می شود.
ماده ۲۲ نشریات دانشگاهی که بنا به تشخیص کمیته ناظر مرتکب تخلفات موضوع ماده ۲۹ قانون مطبوعات شوند به یکی از تنبیهات بندهای ۸ و ۹ ماده ۴۰ محکوم می شوند.
ماده ۲۳ هرگاه نشریه ای مطالب و تصاویری مانند توهین، تهمت، فحش، الفاظ رکیک، تحقیر، تهدید، هتک حرمت یا ح یثیت و نظایر آن منتشر نماید، تخلف عمومی محسوب می گردد. در این صورت رئیس کمیته ناظر می تواند از ادامه فعالیت نشریه جلوگیری نماید و موضوع را جهت بررسی به کمیته ناظر ارجاع دهد . کمیته ناظر موظف است موضوع را خارج از نوبت بررسی و در صورت احراز تخلف، متخلف به یکی از تنبیهات بندهای ۵ تا ۹ ماده ۴۰ محکوم می شود.
تبصره: مدت رسیدگی به پرونده نشریه ای که از ادامه انتشار آن جلوگیری شده است نباید از ۱۰ روز بیشتر شود. ۱۹ ، ماده ۲۴ در صورت تخلف از تبصره ۵ ماده ۱ یا مواد ۱۷ و ۲۴ این دستورالعمل برای بار اول نشریه به یکی از ت نبیهات بندهای ۱ تا ۳ و در صورت تکرار به یکی از تنبیهات بندهای ۴ تا ۷ ماده ۴۰ محکوم می شود. بدون اخذ مجوز از کمیته « نشریه ای » ماده ۲۵ در صورتی که ناظر منتشر شود توقیف شده و انتشاردهنده به مدت یک سال نمی تواند صاحب امتیاز، مدیر مسئول و سردبیر نشریه جدیدی باشد و در صورت تکرار اگر متخلف شخص حقیقی و دانشجو باشد تا پایان مقطع تحصیلی و در صورتی که متخلف شخص حقوقی یا عضو هیأت علمی باشد تا سه سال حق انتشار و شرکت در انتشار هیچ نشریه ای را نخواهد داشت.
ماده ۲۶ در مواردی که تخلف ارتکابی نشریه براساس قوانین موضوعه کشور جرم تلقی شود بنا به تشخیص کمیته ناظر مدیر مسئول نشریه جهت تصمی مگیری مقتضی به کمیته انضباطی معرفی م یشود.
بخش پنجم: تنبیهات
ماده ۲۷ موارد تنبیهی متخلفان به شرح زیر است:
۱ احضار به کمیته ناظر و تذکر شفاهی
۲ تذکر کتبی
۳ اخطار کتبی
۴ محرومیت موقت نشریه از تسهیلات دانشگاهی تا شش ماه
۵ محرومیت موقت مدیر مسئول از تصدی این سمت تا ۶ ماه
۶ محرومیت موقت مدیر مسئول از تصدی این سمت از ۶ ماه تا یک سال
۷ توقیف موقت نشریه تا ۳ ماه
۸ توقیف موقت نشریه از سه ماه تا ۶ ماه
۹ توقیف موقت نشریه از ۶ ماه تا یک سال
۱۰ توقیف موقت نشریه از یک تا دو سال
۱۱ منع دائم انتشار نشریه
۱۲ منع دائم انتشار نشریه و محرومیت مدیر مسئول از تصدی این سمت تا یک سال
۱۳ منع دائم انتشار نشریه و محرومیت مدیر مسئول از تصدی این سمت تا پایان مقطع تحصیلی